مالیات بر ارزش افزوده از جمله موارد مورد مناقشه در اقتصاد ما شده هر چند که این مالیات با نام vat سالهاست که در کشورهای پیشرفته دنیا مورد توجه قرار گرفته و به عنوان منبع درآمد دولتها نقش بسزایی ایفا می کند.
همانطور که در سیاست های کلی برنامه پنجم آمده است باید دولت در طول این برنامه از وابستگی خود به اقتصاد نفتی بکاهد و سعی کند با نظام های مالیاتی مناسب درآمد کسب کند و درآمد حاصل از فروش نفت در صندوق توسعه ملی صرف امور مربوط به سرمایه گذاری شود.
با نگاهی به یک سال گذشته و مرور اتفاقات آن زمان که حتی منجر به تعطیلی بازار تهران شد می توان به نکات جالبی در خصوص سکوتی که در حال حاظر در اصناف برای اجرای این مالیات دارد رسید.
اختلافات مالیات بر ارزش افزوده یکباره از اصفهان و از صنف طلا شروع شد. پیش از آنکه اصفهانی ها به نتیجه برسند تهرانی ها ، مشهدی ها و تبریزی ها هم به این قانون معترض بودند تا شاید بتوانند تغییراتی در اجرای این قانون به وجود بیاورند، البته موفق هم شدند و رئیس جمهور در پاسخ به درخواست صنوف و ایجاد زمانی برای اطلاع رسانی و شفاف سازی قانون مالیات بر ارزش افزوده، اجرای آن را دو ماه به تعویق انداخت.
قاسم نوده فراهانی در گفت و گو با فارس در خصوص تعطیلی بازار پارچه فروشان، فرش فروشان و طلا فروشان گفت: تعدادی از کسبه که اقدام به تعطیلی بازار کرده اند بدنبال لغو قانون هستند، این کار خیلی بی ربط است چرا که لغو قانون از طریق تعطیلی بازار اتفاق نمی افتد و رئیس جمهور دو ماه به اصناف وقت داده تا مشکلات آنها را حل کنند وقتی قانون به تعویق می افتد ولی هنوز برخی از کسبه اقدام به تعطیلی بازار می کنند به این معنا است که اینها از جای دیگری خط می گیرند.
بالاخره دولت طبق ماده 18 قانون مالیات بر ارزش افزوده که ترتیب اجرای قانون را بر عهده مجری آن گذاشته است،اختیار قانونی داشت و اعلام کرد اگر اصناف نگران هستند، اجرای قانون برای آنان به مدت یک سال به تعویق بیفتد.
در همان روزهای پر تنش مالیات برارزش افزوده بود که رئیس سازمان امور مالیاتی کشور در خصوص برنامه های آموزشی اصناف برای اجرای مالیات بر ارزش افزوده به فارس گفت: "برنامه های نرم افزاری آنان بر روی صندوقهایی که در حال تهیه آن هستیم،نصب می شوند. در نتیجه شخص هر چه می خرد، می فروشد یا هر حقوقی را می پردازد، همه را در آن ضبط کرده .خود دستگاه سه درصد را محاسبه کرده و هر سه ماه نرم افزار اعلام می کند که صاحب فروشگاه چقدر بدهکار و چقدر بستانکار است و ما نیز همان را می پذیریم.اصناف نیازی به نوشتن دفاتر روزانه و استخدام حسابدار ندارند.تستهای اولیه نرم افزار انجام شده است. "
اما پس از گذشت یک سال از تعویق این قانون دوباره به تاریخ اول مهر ماه می رسیم یعنی همان تاریخ سال گذشته که جنجال آفرین شد؛ اما امسال جنجالی و اعتراضی در کار نیست و گویی همه چیز به نحو احسن در حال انجام است.
نوده فراهانی رئیس شورای اصناف به فارس گفت: "علیرغم اینکه آموزش های لازم به اصناف داده نشده ولی وزارت اقتصاد و دارایی اطلاعیه صادر کرده که از اول مهرماه مالیات بر ارزش افزوده برای برخی از صنوف اجرا می شود. " پس آموزشی در کار نبوده است و رضایت همچنان بالاست بطوریکه رئیس اتحادیه بنکداران پارچه بابیان اینکه هنوز برای اجرای مالیات بر ارزش افزوده آموزش ندیده اند گفت: "اجرای مالیات بر ارزش افزوده طرح بسیار خوبی است و ما موافق اجرای آن هستیم اما هنوز زیرساخت های لازم آن فراهم نشده است. "
نوده فراهانی در پاسخ به این سوال فارس که پس از یک سال گذشته چه کاری صورت گرفته؟ اظهار داشت: "آموزش اصناف به عهده وزارت اقتصاد و دارایی بوده نه به عهده شورای اصناف؛ اما ما اعلام آمادگی کردیم که اگر مراکز آموزش ندارید، از طریق مجامع امور صنفی این آموزشها صورت گیرد. "
همچنین حسینی وزیر اقتصاد با اشاره به دوره های آموزشی برگزار شده برای اصناف گروه الف و با بیان اینکه تا کنون از 14 هزار نفر اعضای اصناف فوق تعداد 12 هزار و 923 نفر دوره های آموزشی را طی کرده اند گفت: "خوشبختانه هیچ گونه مشکلی برای اجرای طرح مالیات بر ارزش افزوده برای این صنف از ابتدای مهر ماه وجود ندارد. " وزیر اقتصاد همچنین خواستار پرهیز از هرگونه تنش در اجرای قانون مذکور توسط سازمان مالیاتی شد و گفت: "حتما در این خصوص باید با انعطاف با اصناف برخورد شود. "
اما رئیس شورای اصناف در واکنش به این که در طول یک سال گذشته هر وقت درباره وضعیت مالیات بر ارزش افزوده پرسشی به عمل آمده اعلام کرده اید که اصناف در حال آموزش هستند ولی امروز که مشخص شده باید از اول مهرماه مشمول اجرای این طرح باشند، از عدم آموزشها صحبت می کنید، اظهار داشت: "چندماه از این مسئله به دلیل انتخابات به تعویق افتاد در بقیه زمان هم مشغول برنامه ریزی آموزش بودیم و حتی به وزارت اقتصاد و دارایی هم اعلام کردیم که ما می توانیم محل آموزش را مهیا کنیم. "
حال با توجه به اتفاقات یک سال گذشته این پرسش اساسی پیش می آید که براستی این مقوله آموزش مالیات بر ارزش افزوده چیست که اینقدر مورد توجه قرار می گیرد؟ آیا آموزش تنها بهانه ای برای فرار از مالیات نیست؟؟ و اینکه چرا صنوفی که سال گذشته در صف معترضین بودند امسال دم نمی زنند؟!
واقعیت این است که فرار مالیاتی در بخش بازرگانی و خدمات ما بسیاربالا است و بیشترین مالیات از بخش تولید اخذ می شود که دلیل آن مشخص بودن فعالیت های اقتصادی این بخش است.
ولی آنچه مشخص است این است که این شکل از مالیات باید اجرا شود اما اینکه تا اجرای کامل آن شاهد چه استراتژی در نحوه اجرا خواهیم بود را زمان مشخص می کند اما دموکراسی حکم می کند که پس از فرصت یکساله رئیس جمهور قانون مالیات بر ارزش افزوده همانطور که مجلس مشخص کرده اجرا شود.
گزارش از رضا کیمیایی
منبع :خبرگزاری فارس تاریخ : 29 شهریور 1388 شاخه : تجارت و بازرگانی
