بعد از گذشت 5 سال از حضور رنو پارس در ایران و تولید پر دردسر تندر در دو خودروسازی ایرانی به یک باره، رنو پارس اعلام کرد که دیگر قطعات این خودرو را تامین نخواهد کرد و این یعنی زنگ خطر برای خودروسازان، قطعه سازان و مصرف کنندگان چرا که از این پس دیگر خودروسازان دلیل تاخیر تولید خودروی خود را نمی توانند بر گردن رنو پارس و مسائل مختلف این شرکت بیاندازند، قطعه سازان مجبورند برای این که در سیبل انتقاد مردم و مسوولان قرار نگیرند و خودروسازان عدم تحویل به موقع خودرو خود را به گردن آنها نیندازند به تولید با کیفیت و به موقع قطعات اقدام کنند و در نهایت مصرف کنندگان که از این پس تندر را با دلهره سوار شده و آرام تر بر پدال های آن فشار می آورند تا خدایی نکرده اتفاقاتی که گریبان سایر خودروهای داخلی را گرفت گردن تندر را نفشارد.
تا پیش از این رنوپارس همچنان با تاکید بر کیفیت قطعات از استفاده قطعات بی کیفیت جلوگیری کرد و حال که رنو پارس از این مقوله کنار خواهد رفت کیفیت قطعات درهاله ابهام قرار خواهد گرفت و این اقدام البته قطعه سازان را شوک زده کرده است به گونه ای که حتی نجفی منش دبیرانجمن قطعه سازان با ذکر این نکته که پروژه تندر باعث حیثیت قطعه سازان است و واگذاری در این زمان بسیار زودهنگام است، گفت:«من شخصا متاسفم».
به نظر می رسد سال شمار و روزشمار حضور تندر درایران همواره با دلهره برای دست اندرکاران صنعتی مواجه بوده است چرا که از ابتدای حضور تندر در ایران مسولان وزارت صنایع و معادن دستخوش زلزله های هر روزه با تولید این خودرو بودند، به گونه ای که وزیر اسبق وزارت صنایع و معادن که تا چندی قبل از پست وزارت در مجلس از اعضای مرکز پژوهش ها بود با نشستن پشت صندلی وزارت به ایرادگیری از قرارداد تندر پرداخت و تندر 90 را که در آن زمان نام ال-90 را یدک می کشید مائده آسمانی خواند که باید وزارتخانه با رعایت تمام زوایا که منافع ملی را پوشش دهد و این در حالی بود که وی در زمان حضورش در مجلس این قرارداد را بررسی کرده و ایرادات وارده توسط وزیر قبلی برطرف شده بود.
به این جهت از همان روزهای اول وزارت طهماسبی وزیر صنایع اسبق تندر وارد پیچ و خم های بروکراسی اداری ایران شد و اولین ریپ های خود را زد تا مسولان خودرویی زمان مناسب را داشته باشند تا خود را با استانداردهای روز دنیا منطبق کنند و بتوانند بعد از ایرادات وزیر به رنو اجازه ندهند از کیفیت و مدیریت خودروسازان ایرادی بگیرند درنهایت پس از وقت کشی های که از سوی وزیر انجام شد تندر وارد بازار ایران شد و هر چند با تاخیر اما تعدادی از مشتریان که به ذوق سواری بر خودروی فرانسوی ایرانی در لاتاری تندر ثبت نام کرده بودند و مدت مدیدی پشت سد قبولی سواری تندر نشسته بودند در خیابان های ایران گاز خورد.
در آن زمان متقاضیان به قدری ذوق زده سواری بر خودروی فرانسوی ایرانی بودند که فراموش کردند این خودرو قرار بود به عنوان خودروی ارزان قیمت به دست شان برسد و در نهایت مجبورشدند خودروی جایگزین پیکان را بنا به اعلام خودروسازان در مدل های مختلف و با قیمت متفاوت دریافت کنند و این در حالی بود که از همان ابتدا هم در تحویل خودرو و هم در خدمات پس از فروش خودروسازان ریپ زدند و حال نیز پس از کنار کشی رنو پارس رسما دیگر باید دست به سینه برای مشکلات دیگر تندر منتظر بمانیم.
چرا که با پا پس کشی رنو خود قطعه سازان نیز از گردابی که در آن افتاده اند بیم دارند و رسما از این اتفاق اظهار شگفتی می کنند، البته میشل کریل مدیرعامل سابق رنوپارس در ایران که به حکم بازنشستگی جای خود را به پیمان کارگر می دهد اظهار داشته که این پا پس کشی رنو پارس به معنای بی کیفیتی تولید در ایران نخواهد بود و این تصمیم تنها به دلیل ساده سازی انجام شده و زیرکانه و با همان دید فرانسوی به خودروسازان گفت که نباید کیفیت را فدا کنند، اما این تغییر یک باره بازهم خاطره کنارکشی پژو در پروژه 405 را به ذهن متبادر کرد و بی جهت نیست اگر از این رویداد به عنوان پژویی شدن یاد کرد که خود بر نگرانی بیش از پیش قطعه سازان صحه می گذارد.
قطعه سازان از این پس باید هم به فکر افزایش تولید باشند و هم حفظ کیفیت چرا که در سال جاری با بازدید مقام معظم رهبری از صنعت خودرو و تاکید ایشان بر ساخت و تولید داخل و همچنین بازدید به اصطلاح سرزده وزیر صنایع از خدمات پس از فروش ایران خودرو که منجر به برکناری تعدادی از مدیران این شرکت شد، موجب شد تا خدمات پس از فروش بیش از پیش مورد توجه و ریزبینی مسولان قرار بگیرد.
البته موضوع کنار کشی رنوپارس طرح جدیدی نبود که کریل به یکباره آن را مطرح کرد چرا که از پیش از عید که قرار شد مشکلات تندر 90 در کارگروهی بررسی شود یکی از پیش فرض ها حذف رنو پارس بود و محمدرضا روشنی مقدم رئیس کارگروه تخصصی صنعت خودرو در سازمان گسترش از آن خبر داده بود.
بر این اساس یکی ازدو سناریوی پیشنهادی برای حل مشکلات پروژه تندر 90 کاهش نقش رنو پارس در پروژه تندر بود و بنا به گفته وی یکی از سناریوهای پیشنهادی، بازنگری در مدل کسب و کار موجود بین رنو و طرف های ایرانی مطرح بود، در مدل فعلی شرکتی به نام رنو پارس با سرمایه گذاری مشترک طرف های ایرانی و فرانسوی به منظور تأمین قطعات مجموعه کامل تندر90، تامین قطعات یدکی، صادرات تندر90، ارائه خدمات فنی و نظارت کیفی از سوی شرکت رنو به خودروسازان داخلی تشکیل شده است. در این مدل ارتباط مستقیمی بین خودروسازان داخلی و رنو وجود ندارد بلکه خودروسازان از طریق رنو پارس با شرکت رنو در ارتباط هستند.
بر اساس پیشنهاد مطرح شده در کارگروه، مکانیزم تعیین قیمت فروش قطعات توسط رنو پارس به خودروسازان عوض می شود زیرا مکانیزم فعلی براساس قیمت تمام شده قطعه برای رنو پارس با احتساب یک رقم اضافه تر به عنوان سود این شرکت شکل گرفته که این مکانیزم باعث انتقال تمام ریسک ها به خودروسازان و افزایش مستمر سطح قیمت قطعات می شود. به جای این نوع تعیین قیمت باید مکانیزمی تعریف شود که براساس آن، قیمت های هدف مشخص و جایگزین مکانیزم فعلی شود.
بنا به گفته روشنی مقدم درحال حاضر قطعات تندر به صورت یک بسته (پک) به خودروسازان تحویل داده می شود که براساس پیشنهاد جدید، یک سقف قیمتی برای این بسته تعیین می شود تا خودروسازان بتوانند قیمت تمام شده تولید خود را مدیریت کنند. به این جهت بازنگری در مکانیزم قیمت گذاری قطعات و تعیین قیمت براساس یک سقف قیمتی مشخص یکی از مهمترین اقدامات در جهت حل مشکل تولید تندر 90 محسوب می شود.
این گروه البته معتقدند یکی دیگر از اقدامات کلیدی که باید در چارچوب سناریوی اول صورت گیرد، بازنگری در مدیریت زنجیره ساخت داخل در شرکت رنو پارس است به گونه ای که این مدیریت بتواند قطعات را به طور اقتصادی ساخت داخل کند در حال حاضر اکثر قطعاتی که ساخت داخل شده با افزایش قیمت در مقایسه با خرید از خارج رو برو است و در واقع ساخت داخل کردن قطعات، افزایش هزینه های تولید را به همراه داشته است. به این ترتیب بازنگری در نقش، وظایف و مسئولیت های رنو پارس صورت خواهد گرفت، فعالیت های این شرکت تقلیل می یابد و رنو پارس بیشتر در حوزه مسائل کیفی و خدمات فنی متمرکز می شود.
در آن زمان روشنی مقدم ارتباط مستقیم شرکت های خودروساز با رنو را به عنوان یکی دیگر از راهکارهای پیشنهادی برای حل مشکلات پروژه تندر 90 عنوان کرد و گفت: براساس سناریوی پیشنهادی نقش تامین قطعه در داخل و خارج در حوزه شرکت های خودرو ساز قرار خواهد گرفت و خودروهایی که توسط ایران خودرو و پارس خودرو بر اساس پلت فرم ایکس 90 تولید می شود از یکدیگر متمایز می شود.
هر چند که وی به عنوان رییس کارگروه صنعت ایدرو معتقد است که تجربه مناسب خودروسازان داخلی در اقتصادی کردن ساخت داخل و مدیریت زنجیره تامین، نقش مدیریت زنجیره تامین داخلی و تامین قطعه از داخل و خارج کشور به خودروسازان داخلی سپرده می شود اما واقعیت این است که واسپری به خودروسازان یعنی خداحافظی با کیفیت.
این چیزی است که هم خود خودروسازان و هم قطعه سازان به آن واقف هستند چرا که همواره این کیفیت بوده است که در لابه لای داد و ستد قطعه ساز وخودروساز به باد سپرده شده است چرا که تجربه کشور ما نشان داده است که اصولا امکان ساخت بعضی از قطعات در داخل وجود ندارد و یا ساخت آنها در داخل توجیه اقتصادی چه از نظر کمی و چه کیفی ندارد. بر هیچ کس پوشیده نیست که اگر خود را صاحب دانش و تکنولوژی می دانیم اما هنوز هم دانش فنی هیچ خودرویی به طور کامل به ما ارائه نشده است و ایران صاحب دانش فنی کافی برای ساخت و طراحی قطعات خودرو نبوده و تنها اطلاعاتی در حد تولید قطعات داریم و وجود شرکت های مختلف خارجی برای تولید خودرو و عدم تحقق وعده های مختلف خودرویی خود صحت عدم خودروساز بودن ایران را تائید می کند چرا که بررسی تاریخچه هر نوع خودرویی که به ظاهر و با نام داخلی در ایران تولید می شود خود مبین این است که در نهایت یک شرکت خارجی بر کیفیت ور وند ساخت آن نظارت دارد.
برای مثال ما دانش فنی تولید صفر تا صد تندر 90 را در کشور نداریم و برای تولید خودرو در کشور اگر قطع وابستگی صورت گیرد کیفیت متزلزل شده و صنعت خودرو کشور ضربه خواهد خورد. در حال حاضر لزوم یک بازنگری جامع احساس می شود چرا که قطع وابستگی لزوما منجر به ارتقاء کیفیت نخواهد شد و ضمنا توجیه اقتصادی نیز نخواهد داشت.
گزارش : نرگس رسولی
منبع :خبرگزاری کار ایران تاریخ : 17 خرداد 1389 شاخه : تجارت و بازرگانی
