هرچه به آخر سال نزدیک می شویم حال و هوای عید بیشتر در بازار دیده می شود، مردم با اشتیاق بیشتری می خرند و جنب و جوش بیشتری در بازار حاکم است، بازار لوازم خانگی یکی از همین بازارها است و مرکز آن در تهران خیابان امیر کبیر، سه راهی امین حضور است.
کمتر کسی است که برای خرید لوازم خانگی اینجا نیامده باشد، بازار مملو از کالاهای جوراجور، چینی، فرانسوی، هلندی، ایتالیایی، آلمانی، آمریکایی، انگلیسی و ایرانی و ... است، قدم زدن در اینجا احساست را به خیابان های این کشورها می برد، مهم این است که خرید شب عید در این بازار همچنان پر رونق است و فروشندگان هم خوشحال از خرید آخر سال.
* سیر نزولی قیمتها نسبت به ماه های گذشته
وضعیت قیمتها در بازار لوازم چشم اندازی از رکود اقتصاد در سال جاری را به تصویر می کشد، قیمت لوازم خانگی نسبت به سال گذشته اندکی بالاتر رفته و قیمت صوتی و تصویری با اینکه نسبت به سال گذشته بالاست اما طی چند ماه اخیر حدود 22 درصد پایین آمده است، خرید های لوازم خانگی مردم در این ماه بیشتر شده است.
فروشنده ای که مغازه اش پر است از لوام خانگی محصولات شرکت بوش آلمان نظیر، یخچال، ظرفشویی، لباسشویی و ... در این باره می گوید: استقبال مردم در این یک ماه آخر سال بهتر شده، معمولا یک هفته قبل عید خرید لوازم خانگی به حداقل می رسد زیرا مردم بیشتر پوشاک و میوه می خرند، ماه های قبل 3 تا 4 قلم جنس در روز فاکتور می شد اما در این ماه روزانه 7 تا 8 قلم جنس فاکتور می شود، فروش تقریبا دو برابر شده است.
در این مغازه یخچال 20 فوت بوش آلمان از950 تا یک میلیون و 200 هزار تومان است. ماشین لباسشویی 600 هزار تا یک میلیون تومان و جاروبرقی 150 هزار تومان تا 240 هزار تومان است.
فروشنده دیگری می گوید: به غیر از ماه های رمضان، محرم و صفر فروش در طول سال بد نیست و روزانه 10 تا 12 قلم جنس فروخته می شود اما دو هفته ای است فروش نیست شاید هم مردم سراغ خریدهای ضروری عید رفته اند و امروز تا ساعت 2 بعد از ظهر چیزی نفروخته ام.
در این مغازه، چرخ گوشت ژاپنی 82 هزار تومان و چرخ گوشت پارس خزر 89 هزار تومان، یخچال یخ سازان 15 فوت 374 هزار تومان و یخچال ویرپول 15 فوت 630 هزار تومان، یخچال کن وود 22 فوت 800 هزار تومان، اسنوای ایرانی 22 فوت 690 هزار تومان است.
این فروشنده می گوید: تقریبا 4 درصد مراجعین خرید می کنند و بیشتر مردم احتمال می دهند که بعد از عید ارزان می شود و فعلا نمی خرند، امسال بازار خیلی خلوت است شاید بعضی ها عیدی خود را نگرفته اند یا منتظرند که سال دیگر ارزانتر شود.
توکلی یکی دیگر از فروشندگان می گوید: قیمت لوازم خانگی نسبت به سال گذشته گران تر شده است مثلا یک دستگاه سرخ کن دلونگی که الان 168 هزار تومان است سال گذشته 142 هزار تومان به فروش می رسید و یک دستگاه بخار شوی که الان 235 هزار تومان در این مغازه به فروش می رسد سال گذشته 190 هزار تومان بود.
او می گوید: تقریبا قیمت تمام کالاهای لوازم خانگی تا حدودی نسبت به سال قبل بالاتر رفته است.
*مشکلات بازار
بازار لوازم خانگی نیز همچون سایر بازارها از عوامل مختلفی تاثیر می پذیرد. مردم در این بازار صد جور حرف عجیب و غریب می شنوند، مشتری در این بازار گیج می شود، فروشندگان توضیحات غیر واقعی می دهند، کالا را دقیق به مشتری معرفی نمی کنند، گارانتی های مختلفی در بازار هست، محصولات با مارک های مختلف، مونتاژهای متفاوت، برچسب غیر واقعی کالاها همه باعث شده تا مردم اعتماد خود را به بازار از دست بدهند.
اجاره بها و سرقفلی مغازه ها بالاست و در بیشتر موارد این خود عامل گرانفروشی یا تخلف است، بر روی اجاره بهای مغازه ها نظارتی نیست و از مرز گمرک به کالاهای بی کیفیت اجازه ورود داده می شود، مارک کالاها بررسی نمی شود و بازرسان داخل کشور هم نظارت خوبی ندارند.
یکی از فروشندگان در این باره می گوید: بسیاری از مارک های داخلی مانند پلوپز، چرخ گوشت، جاروبرقی، آب میوه گیری، آسیاب مخلوط کن و جاروشارژی حتی با کیفیت تر از کالاهای خارجی هستند، اما رسانه های داخلی علاوه بر اینکه به این موضوع نمی پردازند برعکس کالاهای خارجی را بیشتر تبلیغ می کنند به طوری که کیفیت کالاهای ایرانی در هجمه وسیع تبلیغ کالاهای خارجی گم می شود.
بسیاری از مارک های معتبر با مونتاژ کشور چین وارد بازارهای لوازم خانگی کشور می شوند و مشتریان محصول مونتاژ شده را با محصول اصلی شرکت اشتباهی می گیرند یا نوع مدل هایی که برای کالا انتخاب می شود مردم را به اشتباه می اندازد؛ مثلا مدل کالا 1600 درج شده و فروشنده در معرفی، کالا 1600 وات معرفی می کند.
این فروشنده معتقد است قانون نانوشته در کشور زیاد است. قیمت ها بر اساس تصمیم اتحادیه نیست و قدرت خرید مردم، انصاف فروشنده و رقابت، سه ضلع مثلث تعیین نرخ بازار است.
تمایل خریداران به خرید کالاهای مشابه خارجی حتی با قیمت بالا بیشتر است زیرا اعتقاد دارند کیفیت بالاتری دارد و نسبت به کالای ایرانی از گارانتی مناسب تری برخوردار است.
او معتقد است واردات بی رویه و تبلیغ گسترده در رسانه ها روز به روز محصولات داخلی را به انزوا برده و تولید کننده داخلی را از بازار رقابت حذف می کند، راه گریزی که برای تولید کننده می ماند این است که یا کالای خارجی بفروشد یا کالای تولیدی خود را با مارک خارجی ارائه کند،بنابراین دولت باید با حمایت همه جانبه از تولید کننده داخلی و تبلیغ برند های آنها رقابت خرید بازار داخلی را افزایش دهد و مردم هم با پشت کردن به زندگی پر زرق و برق و لوکس جلوی بسیاری از هزینه های اضافی را گرفته و با روی آوردن به محصولات داخلی در راستای فرهنگ اصیل ایرانی بی نیازی خود را به کالاهای بی کیفیت وارداتی اثبات کنند.
*گارانتی؛ فعل مجهول بازار لوازم خانگی
مهم ترین مشکل خریداران در این بازار نبود یا وضعیت نامناسب خدمات پس از فروش اجناس است و به عبارتی در اکثر کالاها گارانتی عملا وجود ندارد، گارانتی ها راه فرار از قانون دارند. تولید کنندگان مراجعین را به بهانه استفاده نامناسب از کالا نمی پذیرند و تقریبا 90 درصد گارانتی ها را به بهانه های مختلف رد می کنند.
در مغازه ای از lcdها تصاویر نامتعارف پخش می شود که بافرهنگ ایرانی سازگاری ندارد، برند همه آنها سامسونگ است، مغازه دار می گوید: همه اینها مونتاژ مالزی است صوتی و تصویری ها 18 ماه و محصولات خانگی 3.5 سال گارانتی دارند.
اما یکی از مشتری های خانم می گوید: بارها پیش آمده که برای استفاده از خدمات پس از فروش مراجعه کرده ام و در هیچ موردی موفق نشده ام. خدمات پس از فروش در ایران در حد یک حرف است.
این فروشنده می گوید: متاسفانه برخی شرکت های ایرانی به کالاهای وارداتی مارک های مختلف می زنند و در نتیجه کالاهایی که قرار است دست مشتری برسد ملغمه ای می شود از مارک های مختلف و گاه نادرست که آنها را در انتخاب به اشتباه می اندازد، 90 درصد مشتری ها هم اطلاعی در این زمینه ندارند و انتخاب را به فروشنده واگذار می کنند. فروشنده هم اگر انصاف نداشته باشد هر جنس بی کیفیتی را تحویل خریدار می دهد.
یکی از مشتری ها در مورد وضع بازار می گوید: قیمت های بازار بد نیست اما کیفیت اصلا، نمی توانیم انتخاب کنیم، نمی دانیم کدام مارک بهتر است و با این تنوع و شلوغی بازار اعتمادی هم به بازار نیست. دست به هر چیزی که می زنیم چینی است استقبال مردم کم است و نسبت به سال گذشته خلوت تر شده است.
*اختلاف قیمت ها در بازار خیلی زیاد است
بیشتر خریداران از اختلاف قیمت و حتی در مورد جنس های مشابه گله مندند آنها اعتقاد دارند قیمت کالاها از مغازه به مغازه تفاوت دارد و اگر نظارت جدی باشد نباید شاهد این تفاوتها باشیم.
خریداری که یک دستگاه بخار شوی تکنو به قیمت 120 هزار تومان خریده، می گوید: دقیقا مشابه همین جنس چند مغازه بالاتر 170 هزار تومان می دادند.
او می گوید چند وقت پیش یخچالی را 800 هزار تومان گرفتم که در مغازه های دیگر همین جنس یک میلیون تومان بود.
تفاوت دو یخچال با مارک و کیفیت مشابه در مغازه ای 350 هزار تومان است و فروشنده علت آن را تفاوت در رنگ و جنس رویه یخچال عنوان می کند.
*انتظارات خریداران
بیشتر مشتری ها اعتقاد دارند نظارت ها باید در همه زمینه ها تقویت شود یعنی مشتری به حدی از اطمینان و اعتماد برسد تا در مورد مارک، قیمت و کیفیت کالا هیچ شک و شبهه ای نداشته باشد.
مرد جوانی که به اتفاق همسرش در بازار گشت می زند، در این باره می گوید: طوری به قیمت ها نظارت شود تا مشتری قیمت کالا را نهایی شده بر اساس کیفیت همان کالا بداند، نه اینکه در بازار برای کالاهای مشابه صدها قیمت متفاوت باشد.
مرزها کنترل شود و کالاهای بی کیفیت اجازه ورود نداشته باشند، به مارک های داخلی هم نظارت کامل شود تا شاهد انواع برندهای تولیدی، مونتاژی، تحت لیسانس و غیره نباشیم.اینها نکاتی است که دیگر متقاضیان بازار درباره آن حرف می زنند.
این مشتری ها معتقدند واردات بی رویه نه تنها قدرت انتخاب را از مردم می گیرد بلکه باعث سرازیر شدن کالاهای بی کیفیت به خانه های مردم شده و چون خدمات پس از فروش هم در کشور مطلوب نیست موجب متضرر شدن بیشتر مشتری ها می شود.
یکی از این مشتری ها می گوید: انتظاری که از فروشنده ها داریم این است که واقعیت را به خریدار بگویند برخی تنها به فکر محصولات خود هستند و بس.
* کالاهای چینی؛ معضل بزرگ در بازار لوازم خانگی
ورود جنس های متفرقه، خارجی و چینی های کنترل نشده در بازار رقابت کاذب ایجاد کرده است، چرا که باید با خیلی از جنس های غیر استاندارد، تقلبی و مارک های قلابی بازار باید رقابت شود این هم به ضرر فروشنده واقعی است و هم خریدار، تنها آنهایی سود می برند که این رقابت کاذب را ایجاد کرده اند.
فروشنده ای می گوید: کالاهای چینی یک بار مصرف هستند و مردم اگر می خرند به دلیل قیمت مناسب آن می خرند اما مشتری ها اصلا از کیفیت راضی نیستند و این باعث شده اعتماد آنها به بازار کم شود و موقعیت تولیدات داخلی به خطر بیفتد.
* رقابت برندهای داخلی و خارجی در بازار
بازار لوازم خانگی و صوتی تصویری مملو از مارک های مختلف، که معمولا مونتاژ چین، مالزی و ایران هستند و معمولا محصولات خود شرکت اصلی در بازار نیست، برخی سود جویان هم کالاهای مونتاژی را با مارک شرکت اصلی می فروشند.
مغازه دیگر چند تا فروشنده زبده و با تجربه دارد با یکی از فروشندگان با تجربه صحبت می کنم.
مغازه پر است از مارک های خارجی مولینکس، تفال، کن وود، ورپول دل اورنگی، aeg، براوان، ایندزیت، تکنو و ...
سلیمی می گوید: این مارک ها هم مونتاژ هستند مثلا: مولینکس فرانسه مونتاژ کن وود آمریکا، سامسونگ کره.بسیاری محصولات خارجی هم مونتاژ چین هستند و ایران هم محصولاتی مثل اسنوا، تفال و غیره را می زند.
او می گوید: محصولات ایرانی هم در بازار موجود است و در خیلی موارد با کیفیت تر از کالاهای خارجی است، اما به دلیل تبلیغات وسیع کالاهای خارجی، در ذهن مردم تثبیت شده که کالاهای خارجی با کیفیت تر هستند.
*کالاهای صوتی و تصویری
*کاهش 22 درصدی قیمت صوتی و تصویری در بازار
سری هم به مغازه های صوتی و تصویری زدیم تا از این وسیله ای که امروز با اینچ های مختلف مهمان هر خانواده ای است مطلع باشیم.
فروشنده وسایل صوتی و تصویری که محصولات سامسونگ دارد، می گوید: همه اینها مونتاژ چینی است که به سفارش ایران تولید می شوند و چون کیفیت مناسبی نسبت به شرکت اصلی ندارند اعتماد مردم را به بازار کم کرده است.
او اعتقاد دارد محصولات صوتی و تصویری تولید ایران کیفیت خوبی در مقایسه با مارک های خارجی ندارند،قیمت ها نسبت به سال گذشته بالاتر رفته اما ماه های اخیر شرکت سامسونگ 22 درصد قیمت خود را پایین آورده است.
در این مغازه lcd 32 اینچ با 50 تومان هدیه دوربین، 600 هزار تومان ، lcd 40 اینچ با 300 تومان هدیه یک میلیون و 200 هزار تومان، یخچال سامسونگ 16 فوت 600هزارتومان، 23 فوت 960 هزار تومان به فروش می رسد.
منصوری با اشاره به اینکه مردم خیلی کم می خرند، می گوید: حتی برای تشویق آنها هدیه هایی در نظر گرفته شده است مثلا در کنار اغلب کالاها، هدایای 50 تا 300 هزار تومانی وجود دارد.
او می گوید: سامسونگ 40 اینچ 9 ماه پیش یک میلیون و 840 هزار تومان بود اما همین کالا را اکنون یک میلیون و 339 هزار تومان به اضافه یک هدیه 300 هزار تومانی می فروشیم.
*فروش بالای کالاهای خارجی در بازار لوازم خانگی
ارائه مشوق ها برای افزایش فروش و جلب نظر مشتری ها در بسیاری از شرکت های معتبر دنیا معمول است هر چند اینکار منتقدانی نیز دارد، اما معمولا در محصولات دارای مارک معروف این روش برای فروش استفاده می شود.
قاسمی که محصولات خارجی نظیر کن وود، ایندزیت و بوش را در فروشگاه خود جای داده است اعتقاد دارد محصولات خارجی به دلیل کیفیت و فروش بالا سود بیشتری دارند البته او قیمت کالاهای خارجی را گرانتر از ایرانی می داند اما می گوید: چون کیفیت بالاتری دارند مردم خوب می خرند.
یخچال های با مارک بوش آلمان در این مغازه700 تا 800 هزار تومان و جنس مشابه ایرانی 600 - 500 هزار تومان است، اما فروشنده می گوید: به دلیل کیفیت خوب، مردم بیشتر محصول خارجی می خرند، اگر چه همین محصولات خارجی اکثرا مونتاژ ایران یا کشورهایی مثل چین است.
*نظر رئیس اتحادیه لوازم خانگی کشور
گلایه فروشنده و مشتری ها از وجود کالاهای بی کیفیت با مارک ها و قیمت های مختلف و گاه بالا ما را بر آن داشت تا با رئیس اتحادیه لوازم خانگی کشور گفتگو کنیم
محمد طهان پور با تایید اینکه بسیاری از کالاهای چینی با برند کشورهای دیگر به فروش می رسد گفت: مردم حتما کالاهای خود را از واحدهای صنفی بخرند و موقع خرید از فروشنده بخواهند که کشور سازنده را در فاکتور ذکر کند.
طهان پور گفت: نظارت جدی برای جلوگیری از ورود کالاهای بی کیفیت در مرزها انجام نمی شود، اما اظهار امیدواری کرد که در سال آینده با واگذاری نظارت کامل به اتحادیه ها بسیاری از این مشکلات برطرف شود.
طهان پور علت تمایل وارد کنندگان به کالاهای خارجی را کم بودن قیمت تمام شده آنها دانست و گفت: قیمت تمام شده برخی کالاها در ایران بالا است.
وی گفت: بسیاری از کالاهای داخلی در مقایسه با کالاهای خارجی مشابه حتی کیفیت بالاتری دارند و مردم باید با غیرت و تعصب ایرانی بخرند و رسانه ها هم باید کالاهای با کیفیت ایرانی را تبلیغ کنند تا مردم هم اطلاع کافی در مورد این کالاها داشته باشند.
وی در مورد شرکت هایی که خدمات پس از فروش ارائه نمی کنند، گفت: مردم در مواجهه با اینگونه افراد با اتحادیه های مربوطه تماس بگیرند.
منبع :خبرگزاری فارس تاریخ : 24 اسفند 1388 شاخه : تجارت و بازرگانی
